verson 0.1 | 2009 | Seljord Kommune | Prosjekt 'Seljord og sogene' | .



Link



Link


Soger:
Segni om Gonil Dale
Gagnås er fjellpartiet mellom Trollebotnen og Seljordsvatnet. Tradisjonen vil ha det til at det ligg ein tussegard inni dette fjellet. Det er opningar i fjellveggen frå Garviksida og ved Gjeldstad. Syster av Hølje Dale i Trollebotnen, Gonill, blei kvervd inn i fjellet til tussegarden og vart verande der alle sine dagar. Hølje vitja henne ein gong, og denne hendinga har Hølje Gonge skrive eit dikt om i år 1860. I nyare tid har Halvor J. Sandsdalen skrive eit dikt om Gonill Dale som fekk lov å stige ut på Gagnås kvar joleftan og huge utover Trollebotnen. Diktet heiter; ”Etter eit menneske”. Mattis Haugerud har laga ein hardingfeleslått på temaet. Den heiter: "Gonill Dale".
- Kjelde: Turkart for Seljord. revidert 2009
Gygrene og Sybylla
Flatdal er vakta av segnfigurar kring det heile, og me finn påfallande mange kvinner og gygrer mellom dei. Tårån i Trøppin er namnet på ei gyger som held til i Skorvefjellet. Ho har to systrer; Glima i Rupedalar på Mælefjell og Ljose-Signe i Bindingsnuten. Om desse gygrene har Sigurd Nes skrive eit dikt der trollkvinnene blæs i lur til kvarandre frå fjell til fjell over Flatdalsdalen. Svigersonen, Torkjel Haugerud, har laga tri komposisjonar for hardingfele med same namn som gygrene. Frå Flatdalsdalen kan ein sjå 7-8 trappetrin høgt oppe i Skorvefjellet som Tårån har grave ut med bare neglene. Det fortel litt om storleiken på trolla og folkefantasien. Trappetrinna har ei høgd på 15-20 meter.
Så har me Sybylla, den tidlause spådomskvinna. Litt sør for Gyvretrappin i Skorve heng Spådomsnuten som eit trugsmål. Sybylla skal ha sagt at når Spådomsnuten dett, skal flodbølgja bli så høg at pråmane kan bindast i dørklinkene på Åse-gardane. Dette skal hende mot slutten av tida og når det har blitt by mellom Vallaråi og Sjerveåi. Sikkert er det at Spådomskløvet har blitt ein god del større dei siste åra.
- Kjelde: Sigurd Telnes
Vallarhaugen
Sigurd Telnes i samtale med kyrkjeverge Jon Svartdal.
Kivlemøyane
Segna om Kivlemøyane har blitt knytt til Nystaulsteinen der Kivlekyrkja skal ha stått, til mose og fargar i bratte fjellveggen ovanom grenda og til to store og ein mindre stein som har vore synlege i Kalvejuvet rett nedom Såvestaul. Desse steinane er skipla av ras i dei seinare år.
Sjøormhistoriar:
Sinnesodden
Alf og Gjertrud Tveit såg noko ute på fjorden heimafrå stogeglaset på Sinnesodden.
Ofte avklipte fisk i garna, i bukti utanfor huset på Storøy
Forteljing frå ca. 1914:
-Gunnar Gullbekk som bur på Strandøyane, like ved Seljordsvatnet, fortel at når han set ut fiskegarn i Stogobukti, ved heimen sin, så hender det stadig at fisk som kjem i garnet vert avklypt som om det skulle vore gjort med ei saks, så bare hovudi stend att.
I båt ved Lauvnes, på austsida av vatnet
Bjarne Haugstøl, busett på Sinnesodden med fin utsikt over Seljordsvatnet, er mellom dei heldige som har sett ormen på tolegt nært hald. Det var i juli 1986 at han tok pråmen med påhengsmotor for å prøve fiskelykka med sluk. Men vel han hadde kome utpå fjorden vart det heilt stilt. Han sette då kursen mot Lauvnes, på austsida av vatnet. Då han nærma seg land kom det tri store buktingar tilsyne. Dei hadde god fart, ja, såg mest ut som om dei jaga ein fiskestim føre seg, føre dei med eit vart borte som dei hadde sokke til botnar. Bjarne var så overtydd om at det var ormen han hadde sett. Han reiste beine vegen til forretninga til Haugsvold og kjøpte seg eit godt fotografi-apparat. Og når det er sjøormver, varmt eller stille har han vore på utkikk etter ormen. Eit godt nærbilde er verd minst kr. femti tusen. Bjarne fortel og at han same sommaren hadde snakka med ein mann frå Skien. Han hadde då sagt at han hadde site ved ei stor bjørk på husmannsplassen Svarvaren nokre dagar kvar sommar i dei siste ni åra. Første året hadde han sett tre store buktningar uti fjorden. Nokre år etter såg han ein mindre orm, og deretter ein stor orm att. Då Bjarne snakka med han håpa han på eit nytt møte med det løyndomsfulle dyret utom Svarvarstrondi.
I osen ved Vallaråi
Ola Moen fortel: -Bestefar min, Sveinung Moen, var ute og lystra i osen ved Vallåri. Han skulle skuve pråmen frå på ein stokk som låg nedi vatnet. Stokken bukta seg og forsvant ut i vatnet.



Nor-Rec 2009