verson 0.1 | 2009 | Seljord Kommune | Prosjekt 'Seljord og sogene' | .



Link



Link


Soger:
Guro Heddelid
Namnet Guro Heddelid er knytt til Grunningsdalen. Meir enn noko anna har soga om henne gjort dalen kjend. Denne kvinna til hest som framleis rir gjennom dalen i dikt og dram-.
Soga om Guro Heddelid ber i seg romantikk og tonar frå ei svunnen tid med blod og salte tårer, Gudstru og trøyst i vigslevatn og klokkeklang. Det ligg eit mystisk kingelvevslør over dei gamle henda der ulike utsagn gjev stoff til ettertanke.


Gygrene og Sybylla
Flatdal er vakta av segnfigurar kring det heile, og me finn påfallande mange kvinner og gygrer mellom dei. Tårån i Trøppin er namnet på ei gyger som held til i Skorvefjellet. Ho har to systrer; Glima i Rupedalar på Mælefjell og Ljose-Signe i Bindingsnuten. Om desse gygrene har Sigurd Nes skrive eit dikt der trollkvinnene blæs i lur til kvarandre frå fjell til fjell over Flatdalsdalen. Svigersonen, Torkjel Haugerud, har laga tri komposisjonar for hardingfele med same namn som gygrene. Frå Flatdalsdalen kan ein sjå 7-8 trappetrin høgt oppe i Skorvefjellet som Tårån har grave ut med bare neglene. Det fortel litt om storleiken på trolla og folkefantasien. Trappetrinna har ei høgd på 15-20 meter.
Så har me Sybylla, den tidlause spådomskvinna. Litt sør for Gyvretrappin i Skorve heng Spådomsnuten som eit trugsmål. Sybylla skal ha sagt at når Spådomsnuten dett, skal flodbølgja bli så høg at pråmane kan bindast i dørklinkene på Åse-gardane. Dette skal hende mot slutten av tida og når det har blitt by mellom Vallaråi og Sjerveåi. Sikkert er det at Spådomskløvet har blitt ein god del større dei siste åra.
- Kjelde: Sigurd Telnes
Segni om Gonil Dale
Gagnås er fjellpartiet mellom Trollebotnen og Seljordsvatnet. Tradisjonen vil ha det til at det ligg ein tussegard inni dette fjellet. Det er opningar i fjellveggen frå Garviksida og ved Gjeldstad. Syster av Hølje Dale i Trollebotnen, Gonill, blei kvervd inn i fjellet til tussegarden og vart verande der alle sine dagar. Hølje vitja henne ein gong, og denne hendinga har Hølje Gonge skrive eit dikt om i år 1860. I nyare tid har Halvor J. Sandsdalen skrive eit dikt om Gonill Dale som fekk lov å stige ut på Gagnås kvar joleftan og huge utover Trollebotnen. Diktet heiter; ”Etter eit menneske”. Mattis Haugerud har laga ein hardingfeleslått på temaet. Den heiter: "Gonill Dale".
- Kjelde: Turkart for Seljord. revidert 2009
Kivlemøyane
Segna om Kivlemøyane har blitt knytt til Nystaulsteinen der Kivlekyrkja skal ha stått, til mose og fargar i bratte fjellveggen ovanom grenda og til to store og ein mindre stein som har vore synlege i Kalvejuvet rett nedom Såvestaul. Desse steinane er skipla av ras i dei seinare år.
Sjøormhistoriar:
I pråm ved Heggenes-uri
Forteljing frå siste halvdel av 1800-talet:I siste halvpart av 1800 budde det ei dame som heitte Guro på husmannsplassen Eiet på Manheimstrondi. Ho skaffa seg litt ekstra innkome ved å fiske til halvnings for bøndene kring vatnet og blei såleis van med å ferdast i båt. Det heitest at ho var både uredd og klok. Ein fin soldag på ettersommaren tok ho pråmen og ville ro til nærast granne, Heggeneset. Komen midt utom den bratte og ulendte Heggenesurdi dukka det opp eit stort, svart og skræmeleg hovud attom pråmen av Guro. Det hadde faks, augur som stirde under høge og knudrete augekvarar og andletet hadde store kulur og vorter. Guro blei så skræmd at ho torde ikkje ro lenger, med drog pråmen inn i den ulendte Heggenesurdi og kravla strondi fram til Heggeneset. Der fekk ho hjelp med pråmen og trøyst for redsla. Det var visst fleire som hadde sett rare dyr i vatnet.
Oppi fjorden traff han ein havhest
Forteljing frå 1750
- Gunleik Andersson Verpe i Bø kjøpte i 1750 garden Nes på Garvikstrondi i Seljord. Då han flytta til Nes, rodde han to pråmar opp vatnet frå Ulveneset. Den eine pråmen hadde han på slep. Oppi fjorden møtte han ein havhest, og han var så pågåande at han kvelvde føringspråmen. Etter den tid var det lenge at folk som skulle ro over vatnet hadde med eit eller anna til å verja seg med, anten ein båtshake, ei øks eller ein lunn.

Mellom Bjørgesanden og Sinnesodden
-Det er ikke bare en, men flere sjøormer i Seljordsvannet, sier journalist Øystein Molstad-Andresen i ei samtale med Jac. Gundersen i Varden 19/6-1977.
Filma sjøormen
For fyrste gong har ormejegeren Jan-Ove Sundberg filma det han meiner er Seljordsormen.



Nor-Rec 2009